Χρίστος Δαγκλής, ο καλλιτέχνης στα πέτρινα χρόνια.

Γράφει η Κατερίνα Σχισμένου.

Μια σημαντική έκθεση ολοκληρώνει τον κύκλο της στη Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων. «Κεντρική Αναδρομική Έκθεση χαρακτικών και σκηνογραφικών μελετών» με διάρκεια έκθεσης από 20 Φλεβάρη έως 13 Μάη 2018. Συμπληρώνονται 26 χρόνια μετά το θάνατό του και κατέχει μια σημαντικότατη θέση ανάμεσα στους σπουδαιότερους Έλληνες καλλιτέχνες.Ένα πολύ μεγάλο μέρος του έργου του και του προσωπικού του αρχείου ανήκει στις συλλογές της Δημοτικής Πινακοθήκης Ιωαννίνων. Εξαιρετικό το Λεύκωμα από την κριτικό τέχνης κυρία Ελένη Μάργαρη, όπου παρουσιάζει την άκρως ενδιαφέρουσα ζωή του παράλληλα με το έργο του. Ο Χρίστος Δαγκλής γεννήθηκε στα Γιάννενα. Από παιδί του άρεσε να αποτυπώνει στο χαρτί το μόχθο των ανθρώπων της πόλης του και της υπαίθρου. Παρατηρούσε τους υποδηματοποιύς και ο πατέρας τουήταν αυτός που τον οδήγησε στη τέχνη μιαςκαι αντιλήφθηκε από νωρίς την κλίση του. Φοίτησε στο Διακοσμητικό τμήμα της Σιβιτανιδείου και ύστερα στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, κοντά στους Κ. Παρθένη και Γ. Κεφαλληνό.
Η δικτατορία του Μεταξά βρίσκει το Χρ. Δαγκλή σπουδαστή να συμμετέχει στην παράνομη δουλειά για την ανατροπή της. Ο δάσκαλός του Γ. Κεφαλληνός οργανώνει το εργαστήρι για τις παράνομες αφίσες. Μαζί του και ο Χρ. Δαγκλής. Με την κήρυξη του πολέμου, βρίσκεται στρατιώτης στην Κέρκυρα και φεύγει για τα Γιάννενα, όπου συμμετείχε στην τοπική οργάνωση του ΕΑΜ και στην έκδοση της εφημερίδας «Ο Αγωνιστής».
Το 1942, ο Χρ. Δαγκλής φεύγει για την Αθήνα. Όλο αυτό το διάστημα, αποσπασμένος στην ΕΠΟΝ, εργάζεται παράνομα στα οργανωτικά και παράλληλα χαράσσει παράνομο υλικό. Το Μάη του 1944 συλλαμβάνεται και μεταφέρεται στο «κελί των μελλοθανάτων» στο Γουδί. Ακολουθούν τέσσερις μήνες βαρβαρότητας και κτηνωδίας βασανιστήρια…. Το Μάη του 1946 και πάλι συλλαμβάνεται για «αντεθνική δράση» και ακολουθούν (έως τα τέλη του ’56), τα χρόνια της εξορίας: Εύδηλος Ικαρίας, Μούδρος Λήμνου, Μακρονήσι, Αη – Στράτης. Στα νησιά του μαρτυρίου εικονογραφεί την καθημερινή ζωή, τον αγώνα και την αξιοπρέπεια των κρατουμένων. Απίστευτες οι σκηνές όπου προσπαθεί από τη στεγνή γραμμή να βγάλει το φως, να αναζητήσει από τα ταλαιπωρημένα σώματα και πνεύματα την ελπίδα . Οι συγκρατούμενοι του Δαγκλή αποτελούν την πηγή του έμπνευσης καθώς και οι ασχολίες τους. Ευστοχία στις κινήσεις, αφοσίωση σε ό,τι έκανε κι έκαναν, η μόνη τους διαφυγή από ένα καθημερινό μαρτύριο.
Φιλοτεχνεί σκηνικά και κοστούμια για τις παραστάσεις των: Μ. Κατράκη, Τζ. Καρούσου, Γ. Γιολδάση, Κ. Μπαλαδήμα κ.ά. και των ερασιτεχνών, όπως οι Γ. Ρίτσος, Τ. Λειβαδίτης, Μ. Λουντέμης, Δ. Φωτιάδης, Φ. Ανωγειανάκης κ.ά. στα έργα: «Βαβυλωνία», «Πέρσες», «Οθέλλος» αλλά και για παραστάσεις που θα ανεβούν στην εξορία. Μόλις από το 1956 αρχίζει να παίρνει μέρος σε εκθέσεις του εξωτερικού. Το 1959 είχε την πρώτη του έκθεση με χαρακτική, ακουαρέλες και σχέδια. Το 1967 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. «Η συμμετοχή του Δαγκλή στην καλλιτεχνική ζωή του τόπου έχει αρχίσει από το 1957. Μαθητής του Παρθένη και του Κεφαλληνού κάνει ζωγραφική και χαρακτική όπου διοχετεύει όλο το σπαραγμό των πρόσφατων νεοελληνικών δεινών κυρίως στα αδρά κι εκφραστικά χαρακτικά του.Τη συγκίνηση θα του δώσει η ζωή, ο κοινωνικός και ψυχικός βίο. Χαρακτικά αδρά που εικονίζουν τον ανθρώπινο μόχθο, τον αγώνα, τον πόνο» θα αναφέρει η Βεατρίκη Σπηλιάδη.
Μέσα σε αντίξοες συνθήκες, αυτές της εξορίας, ο Δαγκλής ακόμη και από τη σαμπρέλα ενός ποδηλάτου κατόρθωσε να διδάξει την χαρακτική σε παιδιά που βρέθηκαν στην εξορία, με μαθήματα που ήταν κάτι παραπάνω από λύτρωση αυτές τις δύσκολες στιγμές. Δέκα χρόνια εξορίας όπου έχασε ευκαιρίες για σπουδές στο Παρίσι, εκθέσεις, ευκολίες, όταν άλλοι, όπως σε κάθε εποχή χαμαιλέοντες πλούτιζαν «παράγοντας πολιτισμό».
Τι είναι η τέχνη για το Δαγκλή; Μα …το έργο τέχνης που θα δικαιωθεί αν δίνει στο θεατή το όραμα που θέλει να εκφράσει ο καλλιτέχνης…..Πρέπει να έχεις βιώματα για να τα εκφράσεις. Αν δεν έχεις να πεις τίποτα καμία τεχνοτροπία δε σε σώζει…..Η επιτυχία της ζωγραφικής και της χαρακτικής του Χρίστου Δαγκλή ξεκινάει από την αρχή ότι η ζωγραφική δεν πρέπει να υποκρίνεται ότι τα πράγματα είναι πλήρη όταν δεν είναι, αλλά να δημιουργεί την αίσθηση πληρότητας, που να μπορεί να ιδωθεί σαν αντίθεση προς το χάος του κόσμου που μας περιβάλλει. Μεγάλος καλλιτέχνης σε μια σκληρή και πέτρινη εποχή. Εξαιρετική η έκθεση στη δημοτική πινακοθήκη Ιωαννίνων, το πλούσιο λεύκωμα της κυρίας Ελένης Μάργαρη, η προσπάθεια και η συμμετοχή όλων για την επίτευξη αυτής της εκπληκτικής αναδρομικής έκθεσης προς τον μεγάλο αυτό καλλιτέχνη.