Πολιτικές για την Υγεία στον Δήμο Αμφιλοχίας

Για να είμαστε σε θέση να εξετάσουμε εάν στο πρόγραμμα μίας δημοτικής παράταξης πρέπει να εμπεριέχεται αυτό που αποκαλούμε «πολιτικές για την Υγεία του πληθυσμού», οφείλουμε πρώτα να εξετάσουμε εάν υπάρχουν οι κοινωνικοί εκείνοι παράγοντες που συνδέονται με την Υγεία του πληθυσμού του Δήμου, εάν και σε τι βαθμό την επηρεάζουν, καθώς επίσης και σε ποια κατάσταση βρίσκονται σήμερα εκείνες οι δημόσιες υγειονομικές και προνοιακές δομές που είναι επιφορτισμένες με την υγεία του πληθυσμού. Όλα τα παραπάνω θα διαμορφώσουν στη συνέχεια το σχεδιασμό και τις πολιτικές που θα πρέπει να εφαρμόσει ο Δήμος Αμφιλοχίας για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες των κατοίκων σε αυτό το πεδίο. Αντιλαμβανόμενοι ότι οι κοινωνικοί παράγοντες επηρεασμού της υγείας του πληθυσμού καθορίζονται εν πολλοίς από την κεντρική πολιτική και οι επιπτώσεις τους διαχέονται σε όλες τις δομές της κοινωνίας, είναι απαραίτητο να παρουσιάσουμε πρώτα τη «μεγάλη εικόνα» της κοινωνικής πραγματικότητας για να περάσουμε έπειτα στην τοπική κοινωνία του Δήμου.
Στον τομέα της Υγείας, το τοπίο στην Ελλάδα μπορεί να χαρακτηριστεί «σεληνιακό». Οι κρίσιμες παράμετροι, άμεσα συνδεδεμένες με την κατάσταση υγείας του πληθυσμού, είναι η φτωχοποίηση της κοινωνίας (η ανεργία και η μείωση εισοδήματος είναι από τους πιο κρίσιμους κοινωνικούς δείκτες που επηρεάζουν την υγεία), η απο-ασφάλιση του πληθυσμού (απώλεια ασφαλιστικής ικανότητας, σμίκρυνση κράτους πρόνοιας), η λειτουργική κατάρρευση της δημόσιας περίθαλψης. Η ανεργία για το 2013 σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία  (ΕΛΣΤΑΤ) άγγιξε το 27,4%, ενώ για τους νέους το 55%. Τα ελληνικά νοικοκυριά έχασαν το 23% των εισοδημάτων τους την περίοδο 2007-2012 σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ και σήμερα υπολογίζεται ότι αυτό το ποσοστό κυμαίνεται στο 30%. Από την περίοδο 2007-8 η συνολική δαπάνη για την κοινωνική πρόνοια και την υγεία μειώθηκε κατά 18%, την ώρα που σημειωνόταν αύξηση της τάξεως του 14% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ. Ο αριθμός των ανασφάλιστων στη χώρα έφτασε, σύμφωνα με δήλωση του Υπουργού Υγείας, τα 3.000.000 τη χρονιά που διανύουμε. Ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων έχει δημιουργήσει μια εκτεταμένη ζώνη «υγειονομικής φτώχειας» και αποκλεισμού από κάθε ιατροφαρμακευτική φροντίδα, που αποτελεί το δεύτερο σοβαρότερο κοινωνικό πρόβλημα στη χώρα μετά την ανεργία.
Σε πρόσφατη έκθεση της ΟΚΕ (Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής) αναφέρεται ότι το 34,6% των πολιτών βρίσκεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει σε καταπάτηση βασικών ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα, όπως επισημαίνουν διεθνείς οργανισμοί και ανθρωπιστικές οργανώσεις (ΟΗΕ, Οxfam, Διεθνής Ερυθρός Σταυρός, UNICEF, Συμβούλιο της Ευρώπης κ.λπ.). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε ψήφισμά του ζητά τη συμμόρφωση της χώρας στις υποχρεώσεις του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και καλεί την ΕΕ να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες και σε έκτακτα μέτρα κοινωνικής προστασίας.
Οι υγειονομικές ανισότητες ως συνέπειες της μείωσης του εισοδήματος, της ανεργίας, της μη ασφαλιστικής κάλυψης, των περικοπών στις υπηρεσίες πρόνοιας και της κατάρρευσης του συστήματος δημόσιας περίθαλψης, με τη σειρά τους δημιουργούν υποβαθμισμένες υπηρεσίες, ακάλυπτες ανάγκες, επιδείνωση του επιπέδου υγείας του πληθυσμού, ανισότητα, «παράγουν» ανασφάλεια και αναξιοπρέπεια.
Κοινωνική, Υγειονομική και Προνοιακή Πραγματικότητα στον Δήμο Αμφιλοχίας
Οι πολίτες του Δήμου Αμφιλοχίας αντιμετωπίζουν και αυτοί την ανεργία, τη δραματική απώλεια εισοδήματος, την αδυναμία ασφαλιστικής κάλυψης –και ως εκ τούτων την αδυναμία δωρεάν πρόσβασης στις δημόσιες δομές υγείας– αλλά και τη μη επαρκή πρωτοβάθμια περίθαλψη, κυρίως λόγω της υποστελέχωσης των δύο Κέντρων Υγείας του Δήμου και της έλλειψης αγροτικών ιατρών σε πολλές Κοινότητες.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΟΑΕΔ Αγρινίου, τον Μάρτιο του 2014 οι άνεργοι στον Δήμο Αμφιλοχίας έφτασαν τους 1.051. Ο ακριβής αριθμός των ανασφάλιστων δεν ήταν δυνατόν να καταγραφεί, αλλά υπολογίζεται να είναι υψηλός αφού περίπου το 50% των πρώην ασφαλισμένων στον ΟΓΑ (κύρια ασφάλιση στην περιοχή μας) και στον ΟΑΕΕ έχουν οφειλές προς τους ασφαλιστικούς φορείς με αποτέλεσμα να έχουν χάσει την ασφαλιστική τους ικανότητα. Το βιβλιάριο ανασφάλιστου παρέχεται σύμφωνα με τα στοιχεία του Μαΐου του 2013 της Υπηρεσίας Πρόνοιας του Δήμου Αμφιλοχίας παρέχεται σε περίπου 300 άτομα.
Σε ό,τι αφορά στα δύο Κέντρα Υγείας του Δήμου, στην Αμφιλοχία τα κύρια προβλήματα εντοπίζονται στην υποστελέχωση του Κέντρου, στην κάλυψη εφημεριών από τους ιατρούς του Κέντρου Υγείας στο Νοσοκομείο του Αγρινίου, οι οποίες σε συνδυασμό με την έλλειψη αγροτικών ιατρών σε Κεχρινιά, Σπάρτο, Σαρδήνια και Στάνο δυσχεραίνει την παροχή πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Στο Κέντρο Υγείας Χαλκιόπουλου δεν υπάρχει γενικός ιατρός με αποτέλεσμα οι αγροτικοί ιατροί του Εμπεσού, του Θίαμου και της Μαλεσιάδας να καλύπτουν μεγάλο μέρος των εργασιών του Κέντρου. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εφημερίες στο Κέντρο Υγείας είναι μονές και σε περίπτωση  μεταφοράς ενός ασθενούς το Κέντρο μένει κενό από ιατρό.
Το ΚΑΦΚΑ Αμφιλοχίας παρείχε από το 2006 υπηρεσίες στους κατοίκους μέσα από τα Τμήματα Φυσικοθεραπείας, Εργοθεραπείας, Λογοθεραπείας, Ψυχολογικής Υποστήριξης, Κοινωνικής Εργασίας, του Τακτικού Εξωτερικού Ορθοπεδικού Ιατρείου και Ιατρείου Αθλητικών Κακώσεων. Το 2011 μέσα στις συγκεκριμένες οικονομικές συνθήκες έγιναν 15.000 συνεδρίες και νοσηλεύτηκαν 52 ασθενείς με κλειστή νοσηλεία. Από τον Δεκέμβριο 2012 ενσωματώθηκε στον ενοποιημένο Οργανισμό του Γενικού Νοσοκομείου Αγρινίου, που περιλαμβάνει πλέον τα νοσοκομεία Αγρινίου και Μεσολογγίου, ενώ από τον Σεπτέμβριο 2013 η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού οδήγησε στην αναστολή της λειτουργίας του Ξενώνα Φιλοξενίας με αποτέλεσμα, πλέον, οι υπηρεσίες αποκατάστασης να παρέχονται μόνο από τα εξωτερικά ιατρεία και αποκλειστικά στους ασθενείς που μπορούν να προσέρχονται ή να μεταφέρονται σε αυτά.
Το Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», το οποίο πρόσφερε πολύτιμες υπηρεσίες στον τομέα της Πρόνοιας, ειδικά για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες φέρεται να αντιμετωπίζει εξαιρετικές δυσκολίες στη διασφάλιση της συνέχισης της λειτουργίας του και των εργαζομένων που προσφέρουν κοινωνική φροντίδα, αφού επίκειται ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση του Προγράμματος μέσω Μ.Κ.Ο. και ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. «που προωθούν κυβέρνηση και αιρετοί».
Προς μια πολιτική για την προάσπιση της Υγείας του Πληθυσμού
Αν, όπως περιγράφηκε παραπάνω, οι κοινωνικοί δείκτες υγείας και οι υγειονομικές ανάγκες δεν καταγραφούν, τότε δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των κοινωνικών και υγειονομικών ανισοτήτων. Αντίστροφα όμως, εάν υπάρξει καταγραφή, άρα κι εν συνεχεία πλήρης εικόνα των υγειονομικών αναγκών, τίθεται η βάση για να καταγραφεί ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης των ανισοτήτων αυτών.
Ποιες όμως είναι σήμερα οι υγειονομικές και προνοιακές ανάγκες του πληθυσμού και ποιες οι σχετικές ελλείψεις; Πόσοι είναι εγγεγραμμένοι στον ΟΑΕΔ και πόσοι στερούνται ασφαλιστικής ικανότητας;
Είναι όμως τα παραπάνω, ζητήματα που αφορούν στις υπηρεσίες του Δήμου; Κρίνοντας από την έως τώρα στάση τους, τόσο η πλειοψηφία όσο και η μείζων αντιπολίτευση του Δήμου θα απαντούσαν «όχι». Σύμφωνα με την αντίληψη της διοίκησης του Δήμου, η καταγραφή των ανέργων του Δήμου Αμφιλοχίας εμπίπτει στην αρμοδιότητα του ΟΑΕΔ Αγρινίου, η υποστελέχωση των Κέντρων Υγείας και η έλλειψη αγροτικών ιατρών αποτελούν ευθύνη του Υπουργείου Υγείας. Μεταθέτοντας την αρμοδιότητα στην κεντρική-περιφερειακή διοίκηση όμως, ο Δήμος Αμφιλοχίας πετά την μπάλα της ευθύνης στην εξέδρα, αρνούμενος να αντιμετωπίσει τις δραματικές συνέπειες που με τρομακτικά γρήγορο ρυθμό εξαπλώνονται στο τοπικό επίπεδο.
Το να επικαλείται κάποιος πως δεν είναι αρμόδιος για ένα θέμα, δεν του δίνει το δικαίωμα να αποσείει τις ευθύνες του σχετικά με την ηθική υποχρέωση που έχει να μεριμνά για βασικά θέματα προστασίας της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας. Η Κίνηση Ενεργών Πολιτών θεωρεί πως η δημοτική αρχή οφείλει να συνδράμει τον άνθρωπο που αδυνατεί να διεκδικήσει την ικανοποίηση του δικαιώματος σε υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και σε δομές πρόνοιας.

Για το σχεδιασμό πολιτικών άρσης των κοινωνικών και υγειονομικών ανισοτήτων στο Δήμο.
1) Καταγραφή και ομαδοποίηση των κοινωνικών προσδιοριστών της υγείας. Αυτή η βάση δεδομένων είναι καθοριστικής σημασίας όχι μόνο για τον ορισμό των ευπαθών ομάδων στον Δήμο αλλά και για καίριες παρεμβάσεις πρόληψης σε κοινωνικά φαινόμενα που παρουσιάζουν έξαρση λόγω κρίσης, όπως οι εξαρτήσεις αλλά και οι ψυχικές ασθένειες.
2) Σε συνεργασία με τα Κέντρα Υγείας, το ΚΑΦΚΑ Αμφιλοχίας και το Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» συγκεντρώνουμε σε μία βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα που χρειαζόμαστε για να αντλήσουμε πληροφορίες για την κατάσταση υγείας του πληθυσμού καθώς και τις ανάγκες του.
3) Ταυτόχρονη δημιουργία και στήριξη από τον Δήμο δομών για όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη όπως είναι οι οικονομικά ασθενείς, οι ηλικιωμένοι, οι χρονίως πάσχοντες, τα ΑμεΑ κ.α. Η δημιουργία Κοινωνικού Ιατρείου και Φαρμακείου με τη στήριξη του Δήμου και την συμμετοχή υγειονομικού προσωπικού αλλά και απλών κατοίκων μπορεί να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις των δημόσιων δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας για κάποιο μέρος του πληθυσμού, να δημιουργήσει σχέσης έμπρακτης αλληλεγγύης στην κοινωνία και πραγματική πίεση προς την περιφερειακή και κεντρική διοίκηση για καθολική και δωρεάν δημόσια περίθαλψη. Σημαντικό ρόλο εδώ θα διαδραματίσει η έντονη διεκδίκηση της εύρυθμης λειτουργίας του ΚΑΦΚΑ Αμφιλοχίας καθώς και της συνέχισης του Προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι».
Αυτό που λείπει από τον Δήμο Αμφιλοχία δεν είναι οι επιστήμονες ή οι πολίτες που θα φέρουν εις πέρας ένα τέτοιο έργο. Αυτό που λείπει είναι η συνειδητοποίηση της σκληρής κοινωνικής και υγειονομικής πραγματικότητας, ο σχεδιασμός μια άλλης πολιτικής σε επίπεδο Δήμου και κυρίως η διεκδίκηση ειδικών μέτρων «επούλωσης των πληγών» των κεντρικών πολιτικών επιλογών σε κεντρικό επίπεδο και στήριξης της δημόσιας περίθαλψης.
Η ανάγκη διαμόρφωσης μιας στρατηγικής για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής και υγειονομικής κρίσης είναι προφανής και επείγουσα. Η «Κίνηση Ενεργών Πολιτών του Δήμου Αμφιλοχίας για την Ανατροπή και την Αναγέννηση» είναι η μόνη Κίνηση που αναδεικνύει το ζήτημα της Υγείας του πληθυσμού που κατοικεί στον Δήμο και καταθέτει ένα ολοκληρωμένο και υλοποιήσιμο σχέδιο για την άρση του. Είναι η μόνη δημοτική παράταξη η οποία διεκδικεί την προστασία βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων και ακυρώνει τη λογική της ανάθεσης, ζητώντας την ενεργό συμμετοχή των δημοτών στη διαδικασία επίλυσης των προβλημάτων.
Όταν η κεντρική διοίκηση αδιαφορεί για την ανθρωπιστική κρίση και κωφεύει στις εκκλήσεις, προβάλλει επιτακτική η ανάγκη της ανάληψης πρωτοβουλιών σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Η Δημοτική Αρχή οφείλει να συμπαρίσταται στους δημότες, να αφουγκράζεται τις αγωνίες των πολιτών και να νοιάζεται για τους ανθρώπους.