Μια συνάντηση με τον Θοδωρή Καλλιφατίδη

Γράφει η Κατερίνα Σχισμένου.

1.Με αφορμή την παρουσία σας στην «Αθήνα 2018 – Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου» και την εισήγησή σας: «Τα σύνορα της ελευθερίας: Η τέχνη και η λογοτεχνία προϋποθέτουν ελευθερία. Τι προϋποθέτει η ελευθερία;» τι προϋποθέτει τελικά την ελευθερία,πόσο αναγκαία είναι η ελεύθερη γλώσσα και σκέψη στην λογοτεχνία;Υπάρχουν σήμερα αυτές οι προϋποθέσεις στην Ευρώπη, το ίδιο π.χ στη Σουηδία όσο και στην Ελλάδα ή διαφοροποιούνται;
«Το δίλημμα της Δημοκρατίας είναι ότι έχει αρχές που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη κατάργηση της.
Με δημοκρατικούς χειρισμούς πήρε ο Χίτλερ την εξουσία. Η ελευθερία γνώμης κι έκφρασης χρησιμοποιήθηκε για να δικαιωθούν αποτρόπαια εγκλήματα, όπως το Ολοκαύτωμα. Ο Αλμπέρ Καμύ έλεγε ότι η ελευθερία θέλει τρυφερότητα κι ο Πλάτων ότι θέλει ευθύνη και μυαλό. Η δική μου προσωπική ελευθερία τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου. Αν δεν μάθουμε να σεβόμαστε αυτό θα συνεχιστούν οι πόλεμοι, τα ολοκαυτώματα, τα ψέματα.»

2.Υπάρχει ελεύθερος συγγραφέας και ελεύθερη γραφή;
«Δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί ένας συγγραφέας να είναι εντελώς ελεύθερος από την εποχή του, από τη κληρονομιά του, τη καταγωγή του, τη παιδεία του. Μπορεί όμως να γράψει εναντίον όλων αυτών. Μ΄ αυτή την έννοια μπορεί να είναι ελεύθερος.»

3.Έρχεστε ανά τακτά διαστήματα στην Ελλάδα. Τι καταγράφει η δικιά σας ματιά;
«Αυτό που ανησυχεί περισσότερο είναι ότι ακραία κινήματα κερδίζουν έδαφος κι εδώ. Κι ότι η χώρα μας λίγο ως πολύ πρέπει να ακολουθήσει μια πολιτική υπαγορευμένη από άλλους. Πρόσφατα έμαθα ότι οι νεοσύλλεκτοι στρατιώτες πρέπει να αγοράσουν οι ίδιοι τον απαραίτητο ρουχισμό. Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα; Να αγοράζουν το όπλο και τις σφαίρες; Για να γυρίσει ο ήλιος, θέλει πολλή δουλειά, έγραψε ο Ρίτσος, Για να γυρίσει η χώρα μας θέλει ακόμα περισσότερη.»

4.Γράφετε κάτι καινούργιο;
«Ναι. Πάντα δουλεύω και δουλεύω όσο το επιτρέπει η υγεία μου. Δεν μού αρέσει όμως να ανοίγω τη κατσαρόλα για να δείξω τι ετοιμάζω. Κόβει την όρεξη και των άλλων και τη δική μου.»

Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης γεννήθηκε στους Μολάουςς της Λακωνίας το 1938. Ο πατέρας του, Δημήτριος Καλλιφατίδης, ήταν δάσκαλος με καταγωγή από τον Πόντο, ενώ η μητέρα του, Αντωνία Κυριαζάκου καταγόταν από τους Μολάους. Το 1946 ήρθε στην Αθήνα και φοίτησε στο 5ο γυμνάσιο αρρένων. Αργότερα, σπούδασε στη δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν. Αφού εκπλήρωσε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, το 1964 μετανάστευσε στη Σουηδία, όπου μέχρι σήμερα διαμένει. Επισκέπτεται ανά τακτά διαστήματα την Ελλάδα όπου το βλέμμα του παρατηρητή και φιλοσόφου αλλά και του σοφού ανθρώπου καταγράφει. Και πάντοτε η ματιά του είναι βελούδινη. Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε στα 1969 με μια ποιητική συλλογή, έγινε όμως γνωστός μέσα από τα μυθιστορήματά του. Τα πρώτα πεζογραφήματά του τα έχει γράψει στα σουηδικά (1980 Αγάπη, 1981 Δούλοι κι αφέντες, 1987 Ο έκπτωτος άγγελος κ.ά.), ενώ αργότερα έγραψε κάποια έργα πρώτα στα ελληνικά (1994 Τιμάνδρα, 1997, Ποια είναι η Γαβριέλα Όρλοβα, 1998 Οι εφτά ώρες στον Παράδεισο κ.ά.). Έχει εκδώσει μυθιστορήματα, ποιητικές συλλογές, ταξιδιωτικά δοκίμια, θεατρικά έργα• έχει γράψει σενάρια για τον κινηματογράφο (ανάμεσά τους το Με λένε Στέλιο, μεταφορά μυθιστορήματός του) και έχει σκηνοθετήσει την ταινία Kärleken. Το τελευταίο του βιβλίο «Μια ζωή ακόμα», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης και έχει εκδοθεί στις ΗΠΑ. Το πορτρέτο του κοσμεί την αίθουσα της Εθνικής Πινακοθήκης της Στοκχόλμης με τις προσωπογραφίες των σημαντικότερων προσωπικοτήτων της Σουηδίας. Ένας γλυκύτατος άνθρωπος, ένας μεγάλος συγγραφέας που καταφέρνει να ακροβατήσει ανέμισα σε δύο κόσμους και δύο γλώσσες, μια που του χαρίστηκε και μια που την κατέκτησε. Και που μεγαλούργησε και στις δύο γράφοντας για τόσα χρόνια τα έργα του διπλά. Βλέμμα καθάριο , σκέψη κοφτερή, γραφή που σε παρασέρνει όχι σαν χείμαρρος αλλά σαν ένα γλυκό ποταμάκι που στο τέλος γίνεται ωκεανός και κύμα. Σαν τις φωτιές που σιγοκοιμούνται αλλά ζεσταίνουν και ενίοτε μεγαλώνουν όταν ο αέρας δυναμώσει, μιας και τις μικρές τις σβήνει αλλά τις μεγάλες τις θεριεύει.Έτσι είναι και η γραφή του, η λογοτεχνική του παραγωγή. Μια μεγάλη φωτιά που περιφρουρεί την Ιδέα του Ανθρώπου, το πνεύμα του Ανθρώπου αλλά πιο πολύ το έργο του. Να είσαι απλά αυτό που πρέπει Άνθρωπος. « Ο άνθρωπος όπως τα δέντρα χρειάζονται ένα φως, έναν ουρανό, μια πίστη. Αλλιώς δεν μεγαλώνουν γερνάνε μόνο. Εντούτοις στις στιγμές της βαθιάς λύπης καταριέται ο άνθρωπος το μόνο που έχει στη ζωή του, το φως που πέφτει επάνω του».(Στο φως του Βορρά). Εμείς τον ευχαριστούμε βαθιά για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε ο σημαντικότατος αυτός συγγραφέας, όχι μόνο της Ελλάδος αλλά και των Βορείων Χωρών, της Αμερικής, ο συγγραφέας της καρδιάς μας. Ακολουθήστε το e-maistros.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις