” Δυτικές Θερμοπύλες”

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΝΟΡΟΥΣ  ΣΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Του Γιάννη Χούτα
Αρχιτέκτονα
( Από ομιλία του στη συνέλευση της Ομοσπονδίας Συλλόγων Βάλτου Αιτ/νίας τον Ιανουάριο του 2017)

Παλιότερα είχα ασχοληθεί με την αρχαία ιστορία του Βάλτου και έχω γράψει ένα κείμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο με τίτλο: ”Η Αμφιλοχία και ο Βάλτος”. Τον τελευταίο καιρό ασχολούμαι και με την νεώτερη ιστορία του τόπου μας και διαπιστώνω πόσο έχει παραμεληθεί ο Βάλτος, όχι μόνο από το επίσημο κράτος, αλλά και από εμάς τους Βαλτινούς.
Εδώ στο Μακρυνόρος έχουν αναχαιτισθεί πολλές φορές εχθρικά στρατεύματα. Έχουν δοθεί πολύ σημαντικές μάχες και μάλιστα από Βαλτινούς. Αλλά αποσιωπούνται πλήρως. Θα αναφέρω δύο απ’ αυτές, τις σημαντικότερες.
Η πρώτη δόθηκε τον Ιούνιο του 1821, όταν 81 Βαλτινοί υπό τον Ίσκο, τον Βαλτινό, τον Καραγιάννη και πρωτοπόρο τον Γώγο Μπακόλα αποδεκάτισαν μια ολόκληρη στρατιά 6.000 Τούρκων του Ισμαήλ Πλιάσα, που κατέρχονταν απ’ την Λαγκάδα του Μακρυνόρους για να καταπνίξει την επανάσταση στην Ρούμελη και στον Μωριά.
Η δεύτερη δόθηκε τον Ιούλιο του 1943, όταν 450 Βαλτινοί υπό τον Στυλιανό Χούτα κατετρόπωσαν στο Μακρυνόρος, επί ένα 8ήμερο, μιάν ολόκληρη ιταλική Μεραρχία, η οποία και δεν μπόρεσε να φθάσει στην Ιταλία για ν’ αποτρέψει την συμμαχική απόβαση. 1
[[ 1. Εκτός από τη μάχη της Ιδομένης στην αρχαιότητα, αναφέρουμε ενδεικτικά και 2-3 ακόμη μάχες.
Τρεις μέρες ο Γιωργο-Θώμος πολεμούσε τον Γιουσούφ Αράπη στο Μακρυνόρος (βλέπε Βιβλιοθήκη Λειβαδιάς – Τάκης Λάπας).
Ο Α. Ίσκος με 43 Βαλτινούς έτρεψε σε φυγή στράτευμα 800 Τούρκων που διάβαιναν τον Μάϊο του 1821 από την Κούλια του Μακρυνόρους γιά να ενισχύσουν τις τουρκικές φρουρές στην Δυτική Ρούμελη, εν όψει της επικείμενης πολιορκίας τους απ’ τους εξεγερμένους Έλληνες.
Τον Οκτώβριο του 1943, στο Τσακνοχώρι του Μακρυνόρους συνετρίβη από δυνάμεις του Αρχηγείου Βάλτου, ένα γερμανικό τάγμα και καταδιωκόμενο εγκατέλειψε πανικόβλητο ακόμα και την βάση του στο Μενίδι.]]

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΧΩΝ ΑΥΤΩΝ ΗΤΑΝ ΤΕΡΑΣΤΙΑ

Ο σύγχρονος ιστορικός Απόστολος Βακαλόπουλος αναφέρει ότι η μάχη του Μακρυνόρους το΄21, «έχει την ίδια θέση στην ιστορία που έχουν και οι αντίστοιχες της Αλαμάνας και της Γραβιάς».
Όμως η μάχη στο Μακρυνόρος ήταν νικηφόρα. Σφράγισε τις πύλες του προς τις επαναστατημένες περιοχές επί 15 μήνες και απέτρεψε την κατάπνιξη της επανάστασης εν τηι γεννέσει της. Γι’ αυτό και ο Μακρυγιάννης την θεωρεί ως μιά μάχη απ’ τις κορυφαίες, που δόθηκαν το 1821.
Αλλά και η μάχη του Μακρυνόρους το 1943 που έδωσε το Αρχηγείο Βάλτου, ήταν η πιό επική μάχη της Εθνικής Αντίστασης των Ελλήνων εναντίον της τριπλής κατοχής. Φανταστείτε ότι στο Γοργοπόταμο εξουδετερώθηκαν μόνο δύο (2) φυλάκια, ενώ εδώ καθηλώθηκε, επί ένα 8ήμερο και συντρίφτηκε μιά ολόκληρη μεραρχία 6-8 χιλ. Ιταλών, καθώς και τμήματα της περιβόητης ναζιστικής μεραρχίας ’’Εdelweiss’’, που προσκλήθηκαν σε βοήθεια από τους δεινοπαθούντες Ιταλούς. Η μεραρχία ”Brennero” κινούμενη σε φάλαγγα 680 οχημάτων, διέθετε τανκς, πυροβολικό, θωρακισμένα, βαρειά πυροβόλα, όλμους κλπ. Ξεκίνησε απο την Αθήνα γιά την Ιταλία ( μέσω Φωκίδας και Αιτ/νίας ) και έφθασε ως το Μακρυνόρος, χωρίς καμμιά άλλη αντάρτικη ομάδα ν’ αποτολμήσει και την παραμικρή έστω παρενόχλησή της. Δέος προκαλούσε στο διάβα της η τρομακτική υπεροπλία της. Είναι επίσης εκπληκτικό, ότι οι πρόγονοί μας σταμάτησαν τις επιθέσεις, μόνο κατόπιν εντολής του Συμ. Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής και αφού βεβαιώθηκαν, ότι ο στόχος τους είχε επιτευχθεί εις το ακέραιο.
Η μάχη στο Γοργοπόταμο ήταν η πρώτη σημαντική μάχη της ενωμένης Αντίστασης, που εξύψωσε το ηθικό των Ελλήνων και όλων των σκλαβωμένων λαών της Ευρώπης. Στο Μακρυνόρος όμως δώθηκε όχι μόνο η μεγαλύτερη μάχη της Ελληνικής Αντίστασης, αλλά και η σημαντικότερη, η πολυτιμότερη . Γιατί ήταν ενταγμένη στους σχεδιασμούς του Συμμαχικού Στρατηγείου και συνέβαλε στην επιτυχία της απόβασης των Συμμάχων στην Ιταλία, καθώς και στην αιχμαλωσία του Μουσολίνι, αφού στο Μακρυνόρος αχρηστεύθηκε η μεραρχία που προσέτρεχε – και δεν μπόρεσε τελικά να φθάσει στην Ιταλια – γιά να τον βοηθήσει.

ΓΙΑΤΙ ΟΜΩΣ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΑΠΟΣΙΩΠΟΥΝΤΑΙ ;

Γιατί εμείς διδαχθήκαμε μόνο γιά τον Γοργοπόταμο, την Αλαμάνα ή το Χάνι της Γραβιάς κι όχι γιά το Μακρυνόρος ;
Ο κυριότερος λόγος κατά την γνώμη μου, είναι γιατί οι πρωταγωνιστές αυτών των μαχών δεν έχασαν την ζωή τους στον αγώνα. Τότε θα ήταν ευκολότερο να δοξαστούν, γιατί θα ήταν ”ακίνδυνοι” για τους κρατούντες. Αλλά επέζησαν και μάλιστα συνέβη να περιθωροποιηθούν μετά την απελευθέρωση.
Από την μιά ο Μπακόλας και ο Ίσκος συγκρούστηκαν με τον Μαυροκορδάτο και περιέπεσαν σε δυσμένεια. Γι’ αυτό και ο Βάλτος μετά την επανάσταση γνώρισε τον παραγκωνισμό και η ιστορία του γράφτηκε από τον μαυροκορδατικό Σπυρ. Τρικούπη. Έτσι η προσφορά των Βαλτινών πέρασε σιγά- σιγά στην λησμονιά.
Απ’ την άλλη ο Στυλιανός Χούτας δεν εντάχθηκε στη δεξιά ή στην αριστερά, δηλαδή σε κάποιο ισχυρό κομματικό μηχανισμό που θα οικειοποιούνταν και θ’ αναδείκνυε αυτή τη μάχη. Αλλά κατέβηκε στην πολιτική και έγιναν αντίπαλοί του, όλοι ανεξαιρέτως οι πολιτικοί – συμπολιτευόμενοι και αντιπολιτευόμενοι – στην προσπάθεια συλλογής ψήφων.2
[[ 2. Ο Στυλιανός Χούτας σεβόμενος τον εαυτό του, τους συμπολεμιστές του και τους αγώνες των συμπατριωτών του Βαλτινών, συνέβαλε στην επίσημη αναγνώριση της Μάχης του Μακρυνόρους από το ελληνικό κράτος και μάλιστα ενήργησε, ώστε να στηθεί το εκπληκτικής ομορφιάς Μνημείο του Μακρυνόρους, επί της εθνικής οδού Αμφιλοχίας – Άρτας.
Όμως οι τιμές που δίνονταν από ένα στρατιωτικό άγημα σταμάτησαν εδώ και πολλά χρόνια, όπως σταμάτησε και η συντήρηση του Μνημείου. Κι αν συνεχιστεί η εγκατάλειψή του θα είναι έγκλημα, γιατί το μνημείο αυτό αποτελεί πλέον τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Στην Ευρώπη είναι μεγάλη η τιμή για ένα τόπο, να διαθέτει κάποιο Μνημείο αντίστασης στον φασισμό ή στον ναζισμό.]]

ΠΩΣ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΘΑ ΒΓΟΥΝ ΑΠΟ Τ’ ΑΖΗΤΗΤΑ ;

Αυτό είναι ένα καίριο ζήτημα και θέλω να κάνω κάποιες περαιτέρω σκέψεις.
Αν προσέξουμε λίγο θα διακρίνουμε, ότι αυτές οι μάχες έχουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Δεν είναι μόνο μάχες που έγιναν στο Βάλτο, αλλά είναι μάχες που έγιναν στο Βάλτο απ’ τους ίδιους τους Βαλτινούς. Είναι μάχες των Βαλτινών.

Αξίζει να αναφέρω ένα εξαιρετικής σημασίας για τόπο μας στοιχείο από τα αρχεία των Ναζί:
Οι Γερμανοί μετά την Μάχη του Μακρυνόρους ήξεραν, ότι δεν είχαν να κάνουν μόνο με τους 450 του Στυλιανού Χούτα.3
[[ 3. Δηλαδή τους Ρηγαναίους, τους Καραπαναίους, τον Τολιά, τον Φωτάκη, τον Κουτσογιάννο, τον Σταμούλη, τον Σκυλοδήμο, τον Νιάφα, τον Βασιλάκη, τον Καρακώστα, τον Παπαϊωάννου, τον Σιούνα, τον Χρήστου, τον Κολοκύθα, τον Καρακιτσάκη, τον Παναγιωτίδη, τον Τσόλκα, τον Κατσούλη, τον Καμπάνα, τον Παπαγεωργίου, τον Γκαναβία, τον Φλώρο, τον Χατζάρα, τον Μηλιώνη, τον Γώγολο, τον Σμαράϊδο, τον Οικονόμου και τις εκατοντάδες των άλλων Βαλτινών μαχητών.]]
Γνώριζαν οτι υπήρχε καθολική λαϊκή συμμετοχή στην Αντίσταση, οτι είχε ξεσηκωθεί ολόκληρος ο Βάλτος και είχε ενταχθεί σε ένα καλά οργανωμένο ”Παλλαϊκό Σύστημα Αντίστασης”. Γι’ αυτό και σχεδίασαν κάτι το πρωτοφανές.
Σχεδίαζαν – προσέξτε – ”να συλληφθεί και να εξορισθεί ολόκληρος ο ανδρικός πληθυσμός απ’ το Βάλτο”. Μόνο τότε νόμιζαν, ότι θα ειρηνεύσει η περιοχή αυτή.4
[[ 4. Βλέπε κείμενό μου με τίτλο: ”Ο ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΧΟΥΤΑΣ, ΤΟ ΠΑΛΛΑΪΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΝΟΡΟΥΣ”. ]]
Αυτό το σχέδιο ήταν τότε φοβερό γιά τον τόπο μας, αλλά σήμερα μοιάζει να είναι πιό πολύ, σαν μιά παραλογή του γνωστού μας τραγουδιού ”Κάτω στου Βάλτου τα χωργιά…όπου είν’ οι Κλέφτες οι πολλοί…” Τώρα πλέον το σχέδιο αυτό, είναι ένας ”ύμνος” γιά τον Βάλτο.

Οι μάχες του Μακρυνόρους λοιπόν είναι μάχες των Βαλτινών. Επομένως και η ανάδειξή τους πρέπει να είναι έργο των Βαλτινών. Εμείς έχουμε αυτό το χρέος.5
[[ 5. Η δημιουργία Συνδέσμων δεν μπορεί ν’ ανταποκριθεί σήμερα στις ανάγκες των καιρών. Διότι οι μάχες αυτές, είναι πλέον κτήμα όλων των Βαλτινών. Ούτε βεβαίως η ανάδειξη του Μακρυνόρους είναι ζήτημα των κομμάτων.
Η τεχνική διαίρεση της κοινωνίας σε δεξιούς και αριστερούς δεν οφελεί. Και πολύ περισσότερο δεν οφελεί η διατήρηση των γιορτών μίσους από εκείνους που φαντασιώνονται, ότι οι Έλληνες βρίσκονται ακόμη στο Γράμμο και στο Βίτσι, όπου τους είχαν ανεβάσει δογματικές αντιλήψεις, αλλά και οι ξένοι γιά να αυτοεξοντωθούν.
Μόνο η αγάπη γιά τον τόπο θα μας τοποθετήσει υπεράνω των παθών και ανταγωνισμών εκείνης της εποχής και θα μας αποστασιοποιήσει από μικρότητες. Αυτή μπορεί να γίνει η κινητήριος δύναμη των Βαλτινών γιά την εξύψωση του Βάλτου.]]

Μας άφησαν οι πρόγονοί μας ένα θησαυρό. Μετέτρεψαν το Μακρυνόρος σε ”Θερμοπύλες”.
Αυτό δεν είναι σχήμα λόγου δικό μου. Το αναφέρει ο Μακρυγιάννης, ο Πουκεβίλ, ο Φίνλεϋ και πολλοί άλλοι ιστορικοί. Ακόμη και ο Κώστας Γεωργουσόπουλος στην ”Ελλαδογραφία” του, καθώς και ο στρατιωτικός αναλυτής Παντ. Καρύκας.
Η ταύτιση του Μακρυνόρους με τις Θερμοπύλες είναι προφανής. Ο ανατολικός άξονας της Ελλάδας περνάει από τις Θερμοπύλες που αποτελούν την πύλη προς τα νοτιότερα της χώρας, ενώ ο δυτικός άξονας διέρχεται από το δύσβατο Μακρυνόρος που αποτελεί την δυτική πύλη προς τα νοτιότερα. Στην αρχαιότητα που η απειλή προερχόταν από τους Πέρσες αναδείχθηκε η αξία των Θερμοπυλών, ενώ στα νεότερα χρόνια, που τα τουρκικά στρατεύματα ήταν συγκεντρωμένα στα Γιάννενα, ήρθε η σειρά του Μακρυνόρους. Το ίδιο συνέβη και κατά την τελευταία κατοχή που οι κατακτητές περίμεναν απόβαση των συμμάχων στην δυτική Ελλάδα. Στους Βαλτινούς έλαχε ο κλήρος ν’ αντιμετωπίσουν την Στρατιά το 1821 και την Μεραρχία το 1943 κατ’ εντολήν των τότε Στρατηγείων, όπως είχε συμβεί και στους Σπαρτιάτες ή στους Θεσπιείς «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».6
[[ 6. Υπάρχουν όμως και διαφορές σε 1-2 σημεία, οι οποίες ενισχύουν μάλλον το προφίλ του Μακρυνόρους: Στις Θερμοπύλες είχαμε την αυτοθυσία 300 Σπαρτιατών και 700 Θεσπιέων, ενώ οι μάχες στο Μακρυνόρος ήταν νικηφόρες και δεν είχαν ή είχαν τις ελάχιστες δυνατές απώλειες. Το ’’φυλάττω Θερμοπύλες” δηλαδή, δεν ταυτίζεται αναγκαστικά και με το ολοκαύτωμα.]]
Εμείς δεν τό ‘χουμε ακόμα συνειδητοποιήσει, ότι εδώ στο Βάλτο υπήρξαν Θερμοπύλες. Ότι το Μακρυνόρος είναι οι «Δυτικές Θερμοπύλες» της χώρας μας και ότι οι Βαλτινοί ανέλαβαν το ρόλο των Σπαρτιατών. Είναι οι ”Σπαρτιάτες” της νεότερης Ελλάδας. Δηλαδή οι ’’σύγχρονοι Σπαρτιάτες’’.
Έ δεν είναι δα και μικρός αυτός ο τίτλος…
Αυτό εννοούσα όταν έγραφα, ότι το όνομα των Βαλτινών έχει τις προϋποθέσεις να γίνει όνομα Μυθικό. Να γίνει Μύθος. Να συζητιέται παντού και πάντοτε.7
[[ 7. Γιά την σημασία του ονόματος αναφέρομαι στο κείμενο: ”Η Αφιλοχία και ο Βάλτος”, όπου προτείνω ν’ αξιοποιηθούν και τα 2 ονόματα που μας παρέδωσε η ιστορία. Και το αρχαίο ”Αμφίλοχοι”, που φθάνει ως τα όρια του Μύθου, καθώς και το νεώτερο ”Βαλτινοί”, που έχει τις δυνατότητες ν’ αναδειχθεί σε όνομα μυθικό. Να αντιληφθούμε ότι αν εξαφανίσουμε το ένα από αυτά θα ακρωτηριάσουμε την ταυτότητά μας και αυτό θα είναι εις βάρος του τόπου και όλων μας. Γι’ αυτό και πρότεινα να επιλέξουμε το ”Αμφιλοχικός Βάλτος”, ως όνομα του τόπου μας.]]

Ο ιστορικός Φίλιππος Ηλ. Ηλιού επισημαίνει ότι: « στα δικαιώματα του πολίτη θα έπρεπε να ανήκει και το δικαίωμα να γνωρίζει την ιστορία του». Να γνωρίζει και να αξιοποιεί το παρελθόν για το μέλλον του.
Σήμερα, η γενιά η δική μας που βλέπει τα πράγματα από μιάν απόσταση και ξέρει πόσο αχρείαστοι είναι οι διχασμοί, τα εμφύλια και προσωπικά πάθη που καταλήγουν στη φρίκη των αδελφοσφαγών, έχει μια ιστορική ευθύνη. Εμείς όλοι, αφού αισθανθούμε ντροπή γιά την πολυχρόνια ή ακριβέστερα αιώνια αδράνειά μας, πρέπει να ξαναδούμε, να σεβαστούμε και ν’ αναδείξουμε την ιστορία μας, παραμερίζοντας τις εις βάρος του τόπου μας πολιτικές αντιδικίες, προσωπικές πολώσεις και μικρότητες.
Το αγωνιστικό πνεύμα των Βαλτινών δεν εκφράζεται μόνο από την λαϊκή Μούσα, με το Δημοτικό Τραγούδι «Κάτω στου Βάλτου τα χωργιά», αλλά και από τις ιστορικές και τόσο σημαντικές μάχες που έδωσαν οι Βαλτινοί ανά τους αιώνες και μέχρι πρόσφατα. Αυτό το αγωνιστικό πνεύμα των Βαλτινών χρειάζεται και ένα τόπο που να το συμβολίζει, ένα τόπο που θα αποτελεί το αγωνιστικό του έμβλημα. Και αυτός ο τόπος-έμβλημα δεν μπορεί να είναι άλλος από το Μακρυνόρος.
Είναι απαραίτητο να ανοίξει μιά συζήτηση γιά το πώς θα υπερασπιστούμε τις μάχες των Βαλτινών το 1821 και το 1943, πώς αυτές οι μάχες θ’ αποκτήσουν πανελλήνια εμβέλεια. Για το πώς θ’ ανακηρυχθεί το Μακρυνόρος σε Πανελλήνιο Σύμβολο Αντίστασης και το πώς ο τόπος μας θα αποκτήσει μια περίοπτη θέση. Αυτό πρέπει ν’ απασχολήσει γιά τα επόμενα – τουλάχιστον ως το 2021 – χρόνια, όλους τους Βαλτινούς και ιδιαίτερα τις αντιπροσωπεύσεις του, την Αυτοδιοίκηση, την ΟΣΥΒΑ και όλους τους πολιτιστικούς Συλλόγους.8
[[ 8. Ας παραδειγματιστούμε κι απ’ τους Κρητικούς. Πώς αυτοί μπόρεσαν ν’ αναδείξουν την 10ήμερη Μάχη της Κρήτης; ]]
Μπορούμε απ’ το επόμενο καλοκαίρι, ν’ αρχίσουμε όλοι μαζί (Δήμος – Ομοσπονδία – ΕΒΕ – Σύλλογοι) να τιμούμε, εμείς πρώτοι οι Βαλτινοί, τους αγώνες των Βαλτινών. Στις 18 Ιουνίου που έγινε η μάχη στη Λαγκάδα το ’21, και στις 22 Ιουλίου που τελείωσε η μάχη του Μακρυνόρους το 1943. Με την προοπτική βέβαια οι τιμές σιγά-σιγά να γίνουν παναιτωλοακαρνανικές και πανελλήνιες με την παρουσία και του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αν σ’ αυτή την προσπάθεια δεν πρωταγωνιστήσει ο Δήμος, όπως έχει την υποχρέωση ως ο κύριος εκπρόσωπος των κατοίκων του τόπου, τότε λίγα πράγματα θα γίνουν κατορθωτά.9
[[ 9. Καταθέτω και κάποιες πιό εξειδικευμένες προτάσεις:
α) Να τοποθετηθούν δύο (2) πινακίδες στην παλιά Εθνική Οδό και δύο (2) πινακίδες στην νέα Ιονία Οδό που θα γράφουν: ΜΑΚΡΥΝΟΡΟΣ =’’ΔΥΤΙΚΕΣ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ”. β) Στον ίδιο χώρο όπου θα στηθεί το Μνημείο γιά τη μάχη της Λαγκάδας, θα πρέπει να προβλεφθεί και ο ”Κήπος των Βαλτινών Ηρώων”. Για να τοποθετηθούν εκεί – συν τωι χρόνωι – οι προτομές όλων των Βαλτινών που αγωνίσθηκαν γιά την απελευθέρωσή μας από τον τουρκικό ζυγό.
γ) Στην αναμνηστική πλάκα, η οποία θα τοποθετηθεί στο νέο Μνημείο, θα πρέπει να γραφούν τα λόγια του Μακρυγιάννη: ”Πατρίς να μακαρίζεις…(όσο είσαι πατρίδα ελεύτερη)….κι’ εκείνους οπού αγωνίστηκαν σαν λιοντάρια στη Λαγκάδα του Μακρυνόρου….εκείνοι οι αθάνατοι τόσοι λίγοι ογδόντα ένας…” ]]

Ίσως κάποιος όλα αυτά να μην τα θεωρεί σημαντικά.
Όμως, εκείνα τα «λιοντάρια της Λαγκάδας» δεν αξίζουν ούτε ένα Σήμα, μιάν Επιγραφή και μάλιστα 200 χρόνια μετά;
Ή, το μεγαλύτερο Αντιστασιακό Κίνημα της Ευρώπης, η μεγαλειώδης Εθνική Αντίσταση των Ελλήνων δεν έχει κάνει καμμιά άλλη μάχη – πέραν του Γοργοποτάμου – που ν’ αξίζει να τιμηθεί;
Και αξίζει στην νεώτερη ιστορία, οι Βαλτινοί να πάρουν τη θέση των 700ων Θεσπιέων, που ενώ σκοτώθηκαν μαζί με τους 300 του Λεωνίδα, κανείς δεν τους αναφέρει;
Είναι επίσης βέβαιο, ότι το ”Σύστημα Ρεπούση”, αυτά θα τα χαρακτηρίσει παρελθοντολογίες και ’’εθνικιστικά’’ . Τότε θα αναγκαστούμε ν’ απαντήσουμε, ότι το γκρέμισμα Συμβόλων Αντίστασης είναι ό,τι πιό Μαύρο και Αντιδραστικό υπάρχει. Διότι όποιος δεν θεωρεί την αντίσταση ως πολιτιστική αξία, τότε προετοιμάζει το έδαφος στο σύγχρονο σκοταδιστικό σύστημα.
Αλλά το γκρέμισμα των Συμβόλων είναι επι πλέον και από μιάν άλλη οπτική, μια σαφώς οπισθοδρομική ενέργεια. Διότι τα Σύμβολα είναι στοιχεία ενοποιητικά μιάς κοινωνίας, καθώς και στοιχεία που καθορίζουν την φυσιογνωμία και την ταυτότητα ενός τόπου. Και «χωρίς ταυτότητα κανείς δεν επιβιώνει σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης». Δεν επιβιώνει κυρίως, γιατί σήμερα η παραγωγή και η αγορά αποκτούν ένα υπόβαθρο πολιτιστικό. «Υπεισέρχεται στίς αγορές το πολιτιστικό στοιχείο και τα επώνυμα προϊόντα επιλέγονται, όχι μόνο γιά την ποιότητά τους, αλλά και γι’ αυτό που συμβολίζει το όνομά τους και ο τόπος προέλευσής τους». Επομένως η ανάδειξη της ιστορίας και των συμβόλων ενός τόπου συμβάλλει και στην βιωσιμότητα του τόπου.10
[[ 10. Μ. Χαραλαμπίδης: ” Το Συμβολικό Κεφάλαιο” στο βιβλίο του: ”ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ”, Στράβων, Αθήνα 2012. ]]
Αν τελικά επικρατήσει η μικροψυχία και δεν δείξουμε διάθεση να υπερασπιστούμε εμείς τις μάχες των Βαλτινών στο Μακρυνόρος ή δεν σταθούμε ικανοί εμείς να αναδείξουμε το Μακρυνόρος σε Πανελλήνιο Σύμβολο Αντίστασης, τότε κάποια επόμενη γενιά Βαλτινών θα το κάνει. Και η ιστορία θα μας κατατάξει στους μικρούς και ανάξιους Βαλτινούς, που δεν κατάφερε να ενεργοποιήσει την ιστορική τους μνήμη, ούτε η έλευση του 2021 και ο συμβολισμός των δύο (2) αιώνων. Ακολουθήστε το e-maistros.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις