Connect with us

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ

Στη μνήμη του Δήμου Μαυρομμάτη

Δημοσιεύτηκε

στις

1279

Είκοσι χρόνια από το θάνατο του σπουδαίου Δημοσιογράφου και Διανοητή
Γράφει ο Σ. Κοτσάφτης

Σεπτέμβρης 2001. Αησώματος, πανηγύρι Αγίου Ηλία.
Απόλαυση το χνώτο του μαΐστρου στα ιδρωμένα μέτωπα. Απόλαυση και τα αλαζονικά αγιούδια του ζουρνά που χορευτικά έβγαιναν απ’ τον κοκάλινο ζουρνά του Γιάννη Μπέκου. Ακολουθούσε στο τραγούδι η φωνή του Στράτου, γεμάτη συναίσθημα και μεράκι. Η μεγάλη παρέα των αρματωμένων και των φίλων που συντρόφευε στο τραπέζι ξεσηκώνονταν συγκινημένη, πότε ακολουθώντας τα τσαλίμια του ζουρνά, πότε το μεράκι και το νταλκά της φωνής του Στράτου.
Αγάπες, προδοσίες, όρκοι, έρωτες, φόνοι, επιθυμίες, πρόσωπα και πένθη, απογειωμένα ταξίδευαν πάνω απ΄την πικρή πνοή της λιμνοθάλασσας….
Προσωπικές, «αποκλειστικές» εικόνες έκφρασης, συναισθημάτων, και απόδρασης, κυριαρχούσαν μέσα στην απλότητα και την γαλήνη του τοπίου.
Στιγμή… ευδαιμονίας, μου γέμιζε την καρδιά και την σκέψη μου…
Σηκώθηκα απ’ το τραπέζι, τράβηξα προς το νοτιά, ήθελα να μείνω με τις σκέψεις και τα ξεσηκωμένα συναισθήματά μου.
Λίγο πριν το εκκλησάκι των Ταξιαρχών, κάτω απ’ το μεγάλο πεύκο που το σκιάζει, ήταν ξαπλωμένος πάνω σε μια πρόχειρα στρωμένη κουβέρτα, ο Δήμος, ντυμένος με την φουστανέλα και το μαύρο παλαιό γιλέκο του. Μαξιλάρι είχε το δεξί του χέρι.
Η σκούφια είχε ξεφύγει απ’ το ανασηκωμένο κεφάλι του και κυλήσει πιο κάτω στο αραιό πράσινο…
Κουρασμένος απ’ το ξενύχτι και το γλέντι, σκέφτηκα, θα ξάπλωσε να ξεκουραστεί, ίσως κοιμόνταν… Προσπάθησα να προσπεράσω αθόρυβα.
Πλησιάζοντας είδα ότι τα μάτια του ήταν ανοιχτά, καρφωμένα στις γαλάζιες μικροσχισμές, που αφήνουν τα σύννεφα της πευκοβελόνας καθώς καρφώνονται σ’ όλες τις διαστάσεις του χώρου.
Ο ήλιος σταθερός στο μονοπάτι του μεσημεριού. Ο άνεμος συγκρατημένος ακροπατούσε πάνω στις καταπράσινες πευκοβελόνες. Τ΄αγιούδια του ζουρνά, ίσα που έφταναν ως εκεί, έσβηναν γλυκά όπως οι τελευταίες αράδες των παραμυθιών…
Μεστωμένη πνοή πεύκου, σε ένα κράμα με το γήινο εσάνς των ξερών χόρτων και την κάπνα των κεριών που καίγονταν μαζί με τις παρακλήσεις μπροστά στο εικόνισμα του Αρχαγγέλου, αιωρούνταν ολόγυρα.
Μια απροσδιόριστη μελαγχολία μες την καρδιά της γαλήνης.
Ο Δήμος ούτε που αισθάνθηκε την παρουσία μου.
Είχε διοχετευθεί από ώρα, μέσα απ’ τις στενές σχισμές της πευκοβελόνας που μετεώριζαν από πάνω του, μια ακτίνα φωτός, μια αιχμηρή σκέψη, μια μελαγχολία σε ελεύθερη αναζήτηση…
Καταγής είχε μείνει ο άδειος σκούφος, το άδειο πουκάμισο, η άδεια φουστανέλα…
Δεν τόλμησα δεύτερο βήμα, οπισθοχώρησα αργά, σιωπηλά…
Απρίλης 2002.
Μέσα στην σπιρτάδα της άνοιξης, ο Δήμος Μαυρομμάτης έφυγε ήσυχα απ’ τη ζωή.
Έφυγε, όπως έζησε, όπως αγωνίζονταν, όπως έγραφε, όπως δίδασκε, όπως αγαπούσε, όπως στις καλοκαιρινές αποδράσεις του. Ελεύθερος.
Πέρασε την σχισμή της ζωής που αφήνουν οι πευκοβελόνες του χρόνου καθώς μετεωρίζονται στο γαλάζιο της αιωνιότητας.
Έφυγε με την τιμή και τις ευχαριστίες των φίλων και των συγχωριανών του.
Άφησε σε όλους εμάς, όσους τον γνώρισαν, έστω και την τελευταία στιγμή όπως εγώ, την ρίζα της καλοσύνης, της ανθρωπιάς και της αξιοπρέπειας. Άφησε τον διαρκή αγώνα του και την πολύτιμη σκέψη του για την ζωή, για την δημοκρατία, για την πολιτική, για την ελευθερία… Απ’ την καρδιά μας, τον ευχαριστούμε και τον χειροκροτούμε γι αυτήν την τεράστια ανιδιοτελή προσφορά του στη Δημοκρατία, την Πολιτική, τον Πολιτισμό και την κοινωνία μας. Είναι στη καρδιά και την σκέψη μας. Η κοινωνία μας και οι ελεύθεροι πολίτες (με την πυρηνική έννοια των λέξεων) δεν θα του πουν ποτέ… «καληνύχτα», θα είναι με την προσωπικότητά του και το έργο του πάντα ΠΑΡΩΝ.

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ
Ποιος ήταν ο Δήμος Μαυρομμάτης; Ο αρματωμένος του Αηλιά; Ο Δήμος με την σεμνή και απέριττη προσωπικότητα; Ο Δήμος με το χαμόγελο και την ακτινογραφική ματιά; Ο λιτός, εγκρατής και γαλήνιος καπετάνιος της παρέας των αρματωμένων;
Η αλήθεια είναι ότι κατά βάθος κανείς δεν γνώριζε με ποια ακριβώς προσωπικότητα κάθονταν στο ίδιο τραπέζι, συνομιλούσε και τραγουδούσε…
Ο Δήμος ήταν ένας άνθρωπος με βαθιά πολιτική σκέψη. Ενεργή, ανήσυχη, ανατρεπτική και ριζοσπαστική. Σκέψη που έβαζε σε αμφισβήτηση την στατική δομή της αριστεράς. Μιας λίθινης αριστεράς. Μιας αριστεράς με παλαιοκομματικές αρχές , σκέψη και πράξη. Ιδιαίτερα εκείνης της περιόδου 1950-70. Ήταν ο ιδρυτής της ομάδας του… «χάους», (συμμετείχε και ο Ανδρ. Λεντάκης) που εγώ «γνώρισα» μέσα από συζήσεις που γίνονταν στα κρυφά την εποχή της χούντας και αργότερα. Η εικοσαετία αυτή 50-70 χαρακτηρίζεται από μια «πάγια» αριστερά, που ηθικά και κομματικά – στελεχιακά, είχε συνηθίσει να ικανοποιείται με την… καταδίωξή της, τις φυλακίσεις , τις εξορίες και τον ηρωισμό της. Απομονωμένη στα τείχη της. Κοινωνικά αποξενωμένη, χωρίς πολιτική δημιουργία και ευστροφία, που περίμενε την «επανάσταση» να έρθει θεόσταλτη όπως το μάνα εξ ουρανού! Ακόμα περιμένει. Απόδειξη: Αυτή την περιχαρακωμένη αριστερά, την ηρωική και αποξενωμένη, βρήκε και εκμεταλλεύτηκε ο «σωτήρας» Α. Παπανδρέου.
Ο Δήμος Μαυρομμάτης και οι σύντροφοί του στην εξορία, στο Παρθένι, ιδιαίτερα ο Δήμιος, διατύπωσε την αμφισβήτηση – μέχρι το μεδούλι – αυτής της Αριστεράς. Της αριστεράς της 10ετίας του 1960, την οποία έζησαν και γνώριζαν πως «λειτουργούσε»: Ήταν μια αμφισβήτηση που είχε ήδη αρχίσει να συζητείται μέσα στην κοινωνία, στη νεολαία, τους φοιτητές κλπ. Να συζητείται ανάμεσα στο ανοιχτό πνεύμα της ΕΔΑ και των Λαμπράκηδων και της πετρωμένης κομμουνιστικής αριστεράς, της απομόνωσης, της φυλακής και της εξορίας. Μια συζήτηση για μια άλλη αριστερά, δημοκρατική, με πολιτική δημιουργία και κοινωνική παρουσία. Είναι μια μεγάλη συζήτηση, ίσως… χαοτική σε βάθος και έκταση που δεν είναι του παρόντος. Ας δούμε την πορεία του Δήμου.
Ο Δήμος Μαυρομμάτης γεννήθηκε στον Άγιο Ηλία το 1939 και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην Αθήνα που ζούσε από το 1957. Ήταν παντρεμένος με την γιατρό Άννα Μεταξωτού με την οποία απέκτησαν μια κόρη, την Ειρήνη.
Τελείωσε το Δημοτικό στον Αηλιά, την Α. Γυμνασίου στον Ορχομενό, και ολοκλήρωσε τον κύκλο των γυμνασιακών σπουδών στο Μεσολόγγι. Το 1962 αποφοίτησε από την Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Διαμορφώθηκε σε ένα περιβάλλον «συνυφασμένο με τις διώξεις των ηττημένων», (ο πατέρας του ήταν εξόριστος μετά τον εμφύλιο) και δραστηριοποιήθηκε για πρώτη φορά στα γυμνασιακά του χρόνια στο Μεσολόγγι στις μαθητικές κινητοποιήσεις για το Κυπριακό Μέλος της ΕΠΟΝ στη Νομική Σχολή και του φοιτητικού συλλόγου «Η Θέμις», συνέδεσε το όνομά του με τις κινητοποιήσεις του φοιτητικού κινήματος και τις συγκρούσεις με την ΕΚΟΦ. Γραμματέας της Νεολαίας της ΕΔΑ στη Νομική, τραυματίστηκε σοβαρά το 1960 από εκοφίτες.
Εργαζόμενος φοιτητής, απασχολείται το 1961-62 στο Αρχείο Τύπου της ΕΔΑ, μετέχει στον ΣΕΦΣ Και στον εθνοτοπικό σύλλογο των Αιτωλ/νων φοιτητών. Το 1963-64 πραγματοποιεί την άσκησή του για δικηγορία στο Μεσολόγγι, αν και τελικά «αρνήθηκε να πάρει άδεια ασκήσεως» του επαγγέλματος. Συμμετέχει στο Ιδρυτικό Συνέδριο της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και εκλέγεται μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου. Το 1966, στην οργανωτική αναδιάρθρωση της οργάνωσης γίνεται μέλος του Προεδρείου της.

Στο περιθώριο του Α. Συνεδρίου της ΔΝΛ (29.3.1965) Διακρίνονται στην πρώτη σειρά οι: Γιάννης Παναγιώτου, Λευτέρης Τσίλογλου, Γιάννης Τζένας, Στη δεύτερη σειρά οι: Άρης Ζεπάτος, Σωτήρης Πέτρουλας, Άγγελος Παπούλιας, Κούλης Λειβαδίτης, Τάκης Παππάς, Νικηφόρος Αντωνόπουλος, Θανάσης Καλαφάτης. Όρθιοι: Δήμος Μαυρομμάτης, Γιάννης Στεφανίδης, Φώτης Καντάς, Σπύρος Βεντουράτος, Σπύρος Φυτράκης, Ελένη Άλατα, Νίκος Κουβάτσος.

Το 1967 βρίσκεται στο Ηράκλειο για «κομματική δουλειά». Γραμματέας των Λαμπράκηδων της Κρήτης, αναπτύσσει εκεί πολιτική δράση και κατορθώνει να οργανώσει την πρώτη στη χώρα… επαναστατική κίνηση. Την επικείμενη εκδήλωσή της προλαβαίνει το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Παράνομος από την πρώτη μέρα της δικτατορίας κατάφερε να φύγει από την Κρήτη και νάρθει στην Αθήνα. Με τη βοήθεια της γυναίκας του, Άννας Μεταξωτού, και του Νίκου Ζακυνθινού, παραδίδει τον «μυστικό» πολύγραφο της οργάνωσης στον πυρήνα των Λαμπράκηδων (Γ. Βότσης, Αρ. Μανωλάκος, Τώνια Μαρκετάκη, Άννα Μεταξωτού, Χρ. Μίσσιος),
με επικεφαλής των Μίκη Θεοδωράκη, που δημιούργησαν τον ΠΑΜ. Συνελήφθη τον Μάη του 1967 και κρατήθηκε στην Γεν. Ασφάλεια και στην συνέχεια εκτοπίστηκε στην Γυάρο και στο Παρθένι της Λέρου, από όπου απολύθηκε το 1968 «λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του» ενώ είχε ήδη νοσηλευτεί στο νοσοκομείο «Άγιος Σάββας». Την 1η Ιουνίου 1973, προσπαθώντας η Χούντα να αντιδράσει στο κίνημα του Ναυτικού, ανακήρυξε την Ελλάδα με συντακτική πράξη σε Προεδρική Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Πρώτος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας ήταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος. Η πράξη αυτή, όμως, θα έπρεπε να εγκριθεί με δημοψήφισμα από τους Έλληνες. Χρειάζονταν δημοκρατικός μανδύας για όλη αυτή την επιδίωξη. Το δημοψήφισμα της χούντας των συνταγματαρχών, προκηρύχθηκε στις 12 Ιουνίου με στόχο να εγκριθεί από το εκλογικό σώμα το σχέδιο ψηφίσματος «περί τροποποιήσεως του από τις 15 Νοέμβριου 1968 Συντάγματος», αλλά και να εκλεγούν «δημοκρατικά» από το λαό ο επόμενος Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Τα δύο πρόσωπα που θα διεκδικούσαν αυτές τις θέσεις ήταν ο Γ. Παπαδόπουλος και ο Οδ. Αγγελής αντίστοιχα. Ο τρίτος στόχος, που ήταν προϋπόθεση για τα παραπάνω, ήταν να εγκριθεί η μετάβαση από το πολίτευμα της μοναρχίας σε αυτό της… δημοκρατίας. Το δημοψήφισμα διεξήχθη στις 29 Ιουλίου 1973, ημέρα Κυριακή, και καλούσε τους πολίτες να εγκρίνουν τις παραπάνω μεταβολές και τα πρόσωπα με το ΝΑΙ, ή την απόρριψη με το ΟΧΙ. Η προπαγάνδα υπέρ του ΝΑΙ της Χούντας προωθήθηκε με κάθε τρόπο, αφίσες , ραδιόφωνο, τηλεόραση κλπ. και βέβαια με «προσωπικές επαφές». Ο Δήμος ήταν στον Αηλιά για το δημοψήφισμα.
Το βράδυ της 29ης μετά την ψηφοφορία μαζεμένοι στο καφενείο πληροφορήθηκαν το αποτέλεσμα της κοινότητάς τους. Όλοι ψήφισαν ΝΑΙ εκτός από 24 που ψήφισαν ΟΧΙ. Άρχισαν να ψάχνονται και μεταξύ τους να αναρωτιούνται, πως γίνεται τα ΟΧΙ να είναι μόνο 24. Τελικά κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα ΟΧΙ θα έπρεπε τουλάχιστον να είναι 42! Με πρωτοβουλία του Προέδρου της Κοινότητας Γιάννη Μιμμή, του Δήμου Μαυρομμάτη και του Αριστοτέλη Μιμμή (Σημείωση: Α. Μιμμής γεννήθηκε στον Αηλιά 1932, Δικηγόρος, Βουλευτής Αιτ/νίας 1990-93), που ήταν κι εκείνος στο χωριό, συντάσσεται μια υπεύθυνη δήλωση – επιστολή στην οποία αναφέρουν: «Οι υπογράφοντες δηλούμεν υπευθύνως και εν γνώσει των συνεπειών του νόμου περί ψευδούς δηλώσεως δι εαυτούς, βεβαιούντες ότι κατέχουμε ομοίας δηλώσεις παρά των μελών των οικογενειών μας, ότι εμείς και τα αναφερόμενα μέλη των οικογενειών μας κατά το δημοψήφισμα της 29ης του μήνα εψηφίσαμε ΟΧΙ. Στην παρούσα πρωτοβουλία προβαίνουμε εξ αγανακτήσεως και αυθορμήτως δημόσια και άνευ τινός πιέσεως. Εν Αγίω Ηλία τη 29.7.1973, ώρα 10.30 μμ.
Οι Υπεύθυνοι δηλούντες:1. Ιωάννης Μιμμής, πρόεδρος κοινότητας και τρία μέλη οικογένειάς μου. 2. Αριστοτέλης Μιμμής και πέντε μέλη οικογένειάς μου. 3. Δημοσθένης Μαυρομμάτης και εννέα μέλη οικογένειάς μου. 4. Χρήστος Μιμμής και δύο μέλη οικογένειάς μου. 5. Κων. Μπάλας και δύο μέλη οικογ. 6. Ελευθέριος Μαυρομμάτης και ένα μέλος οικογ. 7. Χρυσόστομος Μαυρομμάτης και δύο μέλη οικογ. 8. Παναγιώτης Μαυρομμάτης και τέσσερα μέλη της οικογ. 9. Στυλιανός Πολίτης και τρία μέλη οικογ. 10. Ευστάθιος Θεοχάρης και ένα μέλος της οικογ. 11. Μιχαήλ Πολίτης, αντιπρόεδρος της Κοινότητας.
Ήταν η πρώτη επίσημη και τεκμηριωμένη με στοιχεία, ονόματα και υπογραφές καταγγελία για την εκτεταμένη νοθεία των εκλογών υπέρ της Χούντας αλλά και για τα μέσα που χρησιμοποιούσε η Χούντα για να διαστρεβλώσει το φρόνημα του ελληνικού λαού. Την επιστολή έστειλαν για δημοσίευση στην εφημ. «Βραδυνή» η οποία και το δημοσίευσε με αποτέλεσμα το θέμα να περάσει και στα ΜΜΕ του εξωτερικού παίρνοντας άλλη πολιτική διάσταση. Το ίδιο βράδυ της καταγγελίας κατέφθασε στο χωριό ο τότε Νομάρχης Ι. Καλογεράτος και άρχισαν οι συλλήψεις, οι εκβιασμοί και οι διώξεις για να ανακαλέσουν την επιστολή. Δεν ανακάλεσαν, εκτός από τρεις που επιβαρύνονταν με οικογενειακή ευθύνη και ανακάλεσαν μετά από βία και έντονο εκβιασμό. Τις ίδιες επιπτώσεις είχε και η «Βραδυνή», μετά την δημοσίευση. Εναντίον της «Β» του Γιάννη και Αριστοτέλη Μιμμή και του Δήμου Μαυρομμάτη στοιχειοθετήθηκε δίωξη για συκοφαντική δυσφήμηση του καθεστώτος… Η πράξη, η βία και οι διώξεις εναντίων όλων δεν πήγαν χαμένες. Πάνω σ’ αυτή την κοινή δήλωση στηρίχθηκε κατά μεγάλο μέρος η προσφυγή κατά της εγκυρότητας του δημοψηφίσματος που έγινε στον Άρειο Πάγο. Στο γεγονός θα αναφερθούμε πιο διεξοδικά σε άλλο φύλλο….
Ο Δήμος Μαυρομμάτης, μετείχε με ηγετική παρουσία στην συγκρότηση και στον πυρήνα του «Χάους» στο Παρθένι, στη διάρκεια της εκεί κράτησής του από τη δικτατορία, διαφωνώντας σοβαρά τόσο με το ΚΚΕ όσο και με το Γραφείο Εσωτερικού. Στη μεταπολίτευση παρέμεινε ανέντακτος στο χώρο της αριστεράς. Ιδρυτής μαζί με τον Καρκαγιάννη του εκδοτικού οίκου ΟΛΚΟΣ και του περιοδικού «Ο Πολίτης», εργάστηκε στη συνέχεια σε διάφορες αθηναϊκές εφημερίδες: Πρωινή Ελευθεροτυπία, Πρώτη, Μεσημβρινή, Δημοσιογράφος, Ελεύθερος Τύπος, Απογευματινή κ.ά.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του δίδαξε στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το τελευταίο κείμενό του (από τα πιο σημαντικά) γράφτηκε και δημοσιεύτηκε στην «Απογευματινή» στις 17.3.2002 λίγες μόλις μέρες πριν τον θάνατό του. Ήταν μια δριμύτατη καταγγελία της ισραηλινής πολιτικής για το Παλαιστινιακό Ζήτημα υπό τον τίτλο «Προς Εβραίους Επιστολή» Διαπιστώνοντας την τραγικότητα των γεγονότων , αυτός ο απόλυτα αισιόδοξος για την κοινωνία και τον άνθρωπο, σε μια ύστερη δευτερολογία έκλεινε το άρθρο του με το… «Καληνύχτα Σας».
ΥΓ. Για το πανηγύρι του Αηλιά που ανέδειξε ο Δ. Μ. έχω γράψει επανειλημμένα. Τα Βιογραφικά στοιχεία συνέλεξα από το βιβλίο «Πολιτική και Πολιτισμός» που περιλαμβάνει Δημοσιογραφικά κείμενα (1986- 2002) του Δ. Μαυροιμμάτη. Εκδόσεις ΓΡΑΜΜΑ Τόμος Α..

Ακολουθήστε το e-maistros.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Continue Reading
Advertisement
Σχολιάστε

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *