Δήμοι χωρίς σχέδιο – Γιατί η τοπική αυτοδιοίκηση δεν παράγει πολιτική

Υπάρχει μια διαφορά που τη ζούμε καθημερινά, αλλά σπάνια τη συζητάμε όπως πρέπει. Άλλο η διοίκηση και άλλο η πολιτική. Και όμως, στην τοπική αυτοδιοίκηση τα δύο αυτά έχουν αρχίσει να συγχέονται, με αποτέλεσμα να χάνεται το βασικότερο στοιχείο, η κατεύθυνση.
Στους περισσότερους δήμους σήμερα κυριαρχεί η διαχείριση της καθημερινότητας. Μικρές παρεμβάσεις, άμεσες λύσεις, συνεχείς διορθώσεις. ‘Oτι προκύπτει αντιμετωπίζεται, συνήθως, με τον πιο γρήγορο τρόπο. Μια λακκούβα θα κλείσει, ένα σημείο θα αποκατασταθεί πρόχειρα για να λειτουργήσει, ένα έργο θα προχωρήσει όσο το επιτρέπουν οι συνθήκες kαι μέσα από αυτή τη διαρκή κινητικότητα δημιουργείται η εντύπωση ότι υπάρχει έργο, ότι κάτι αλλάζει.
Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό δεν αρκεί.
Η πολιτική, ακόμη και στο πιο τοπικό επίπεδο, δεν εξαντλείται στην αντίδραση είναι πρωτίστως πρόβλεψη και όταν μιλάμε για πολιτική στην τοπική αυτοδιοίκηση, δεν μιλάμε για κομματικές αντιπαραθέσεις ή συμφέροντα. Μιλάμε για την ευθύνη να παίρνονται σωστές αποφάσεις για έναν τόπο και τους ανθρώπους του.
Είναι η ικανότητα να γνωρίζεις πού θέλεις να οδηγήσεις έναν τόπο και να εργάζεσαι με συνέπεια προς αυτή την κατεύθυνση. Να μπορείς να συνδέεις τις καθημερινές αποφάσεις με μια ευρύτερη στρατηγική, ώστε το κάθε μικρό βήμα να εντάσσεται σε ένα συνολικό σχέδιο και αυτό ακριβώς είναι που λείπει.
Όταν δεν υπάρχει σχέδιο, κάθε ενέργεια μένει αποσπασματική. Ένα έργο ξεκινά χωρίς να αποτελεί μέρος μιας συνολικής αντίληψης, μια παρέμβαση λύνει το άμεσο πρόβλημα αλλά δεν αποτρέπει την επανάληψή του, μια απόφαση εξυπηρετεί το παρόν χωρίς να απαντά στις ανάγκες του μέλλοντος. Έτσι, η ίδια πραγματικότητα αναπαράγεται, με μικρές μόνο διαφοροποιήσεις, χωρίς ουσιαστική πρόοδο.
Δεν πρόκειται απλώς για θέμα προσπάθειας. Το ζήτημα είναι βαθύτερο και αφορά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη διοίκηση. Έχουμε μάθει να λειτουργούμε αποσπασματικά, να διορθώνουμε αντί να σχεδιάζουμε και να θεωρούμε επιτυχία το γεγονός ότι «κάτι έγινε», χωρίς να εξετάζουμε αν αυτό που έγινε ήταν το σωστό και αν μπορεί να αντέξει στον χρόνο.
Και αυτή η λογική, όσο συνεχίζεται, δεν λύνει προβλήματα, τα ανακυκλώνει.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι όλα αυτά αρχίζουμε σιγά σιγά να τα θεωρούμε φυσιολογικά. Συνηθίζουμε τις καθυστερήσεις, τις πρόχειρες λύσεις, την έλλειψη συνέχειας, μέχρι που σταματάμε να αναρωτιόμαστε αν τα πράγματα μπορούν να γίνουν αλλιώς και όταν συνηθίζεις το λιγότερο, κάποια στιγμή σταματάς να διεκδικείς το καλύτερο.
Κι όμως, δεν είναι αυτή η κανονικότητα που μας αξίζει. Δεν είναι αυτό το «φυσιολογικό» που πρέπει να αποδεχτούμε.
Και κάπως έτσι, η τοπική αυτοδιοίκηση παύει σταδιακά να παράγει πολιτική και περιορίζεται στη διαχείριση.
Οι τοπικές κοινωνίες, όμως, δεν έχουν ανάγκη μόνο από διαχείριση. Έχουν ανάγκη από σχέδιο. Από ανθρώπους που μπορούν να δουν πέρα από το άμεσο, να θέσουν προτεραιότητες με σαφήνεια και να επιμείνουν μέχρι την ολοκλήρωση ενός έργου με τρόπο σωστό και ουσιαστικό όχι απλώς γρήγορο.
Γιατί το αποτέλεσμα δεν κρίνεται στη στιγμή, αλλά στον χρόνο. Κρίνεται από το αν μια παρέμβαση αντέχει, από το αν ένα έργο εξυπηρετεί πραγματικά τον σκοπό του, από το αν μια πόλη βελτιώνεται στην πράξη και όχι μόνο στην εικόνα.
Τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν γίνονται πράγματα, το ερώτημα είναι αν αυτά που γίνονται οδηγούν κάπου, αν υπάρχει κατεύθυνση, αν υπάρχει συνέχεια και φυσικά αν υπάρχει ευθύνη πίσω από τις αποφάσεις.
Γιατί χωρίς αυτά, η τοπική αυτοδιοίκηση δεν ασκεί ουσιαστική πολιτική και καμία τοπική κοινωνία δεν μπορεί να προχωρήσει πραγματικά μπροστά.
Στο τέλος, αυτό που θα μετρηθεί δεν είναι οι δυνατότητες, είναι οι αποφάσεις και αν αυτές αξιοποιήθηκαν σωστά.

Βιργινία Σίμου
Ελεύθερος Επαγγελματίας