Για την κινητοποίηση εργαζομένων στο χώρο του πολιτισμού

Για την κινητοποίηση εργαζομένων στο χώρο του πολιτισμού

Τις πρώτες μεσημβρινές ώρες της Πέμπτης 7 Μαΐου 2020, εργαζόμενοι από τον τομέα του πολιτισμού, πραγματοποίησαν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις (βλέπε Θεσσαλονίκη), έχοντας ως κύριο αίτημα την άμεση υλική τους υποστήριξη από την κυβέρνηση.
Στη διαδήλωση, προσδιορίζεται, αφενός μεν η προσαρμογή στους όρους της κοινωνικής αποστασιοποίησης, όπως δείχνει η χρήση μάσκας ως δηλωτικού στοιχείου μίας κατάστασης (με την τήρηση των κανόνων να λαμβάνει χώρα εν μέρει), και, αφετέρου δε, η εγγύτητα διαδηλωτών μεταξύ τους, κάτι που δύναται να παραπέμψει περισσότερο στο ‘ενιαίο’ μήνυμα που επιζητεί να εκπέμψουν οι εργαζόμενοι στο χώρο του πολιτισμού.
Και αυτό επιδιώκουν να το πράξουν, αντλώντας από την ποικιλία των εργαζομένων στο χώρο του πολιτισμού, ενώ παράλληλα αυτο-προσδιορίζονται ως ‘πληττόμενη’ κατηγορία που έχει ‘μείνει έξω’ από τα μέτρα στήριξης που έχει λάβει η κυβέρνηση το τελευταίο δίμηνο (ας θυμηθούμε εδώ την ψηφιακή καμπάνια που αναπαρήχθη εντατικά ‘support art workers’). Δύναται να αναφέρουμε ό,τι, με αφορμή την συγκέντρωση των εργαζομένων στο χώρο του πολιτισμού, συγκροτείται εκ νέου η έννοια της, κατά τον Γερμανό φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας, «δημόσιας σφαίρας», που, εν προκειμένω νοηματοδοτείται κοινωνικά-συμβολικά, εγγράφοντας και αναδεικνύοντας το πλαίσιο του εργάτη που δεν ‘προστατεύεται’ (άρα, έχουμε να κάνουμε με ένα επίδικο κοινωνικής προστασίας και περαιτέρω άσκησης κοινωνικής πολιτικής), όσο και διεκδικητικά-πολιτικά, ενέχοντας το περιεχόμενο της διεκδίκησης που καθίσταται ευκρινής, όπως ευκρινής ‘είναι’ η μετάδοση των μεσημβρινών δελτίων ειδήσεων.
Ως προς αυτό, το πρωταρχικό διεκδικητικό πρόταγμα αποτελεί η ένταξη μεγαλύτερων κατηγοριών εργαζομένων στην κατηγορία αυτών που λαμβάνουν χρηματική ενίσχυση από την κυβέρνηση.
Ουσιαστικά, αυτό που επιδιώκεται δραστικά είναι η διεύρυνση των κατηγοριών εργαζομένων στον κλάδο που λαμβάνουν την αποζημίωση, διατηρώντας την αίσθηση της εργασιακής ‘επισφάλειας’ για όσους μένουν εκτός καταβολής επιδόματος. Ακόμη και με συμβατικούς όρους, η κινητοποίηση και οι διεκδικήσεις της, ονομάζουν έναν κλάδο και τους ανθρώπους του, διαμεσολαβώντας τους τρόπους με τους οποίους αυτές οι διεκδικήσεις καθίστανται ευδιάκριτες, ορατές σε όποιον ‘δεν τις βλέπει’ (κυβέρνηση).
Το σημαίνον ‘εργάτης’ στο χώρο της τέχνης (με το ευρύτερο ‘φορτισμένο’ περιεχόμενο του κοινωνιο-ιστορικά), μετατοπίζεται δραστικά, και εντός του πλαισίου της κινητοποίησης, εναρμονισμένο με την πανδημική κρίση και με τις κοινωνικές-οικονομικές προεκτάσεις της, με τον ‘εργάτη’ στο χώρο της τέχνης, να προσιδιάζει προς την κατεύθυνση της παραγωγής διαμαρτυρίας για τη μη-συμπερίληψη του στο πακέτο των κυβερνητικών μέτρων που ανακοινώθηκαν.
Η εν γένει κινητοποίηση, ακόμη και δεν θεωρούμε πως ανήκει σε ό,τι ο Κώστας Κανελλόπουλος ονομάζει «Μεγάλα Γεγονότα Διαμαρτυρίας», (ΜΓΔ), διαθέτοντας ως θεωρητικό ορίζοντα τις πολιτικές και κινηματικές κινητοποιήσεις που αναπτύχθηκαν την περίοδο μετά από την ψήφιση και εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου (2010), αρθρώνει ένα εμπρόθετο αντι-κυβερνητικό πρόσημο, λειτουργώντας κινηματικά εντός μίας ευρύτερης θεματικής ‘εκστρατείας’ που ‘κυοφορήθηκε’ και αναπτύχθηκε τον τελευταίο μήνα.
Παραμένοντας κοντά σε μία τυπολογία κινηματικής δράσης, θα εντάξουμε την κινητοποίηση των καλλιτεχνών της 7ης Μαϊου στην κατηγορία των δράσεων διαφόρων κοινωνικών κατηγοριών που έχουν επιτελεσθεί εκ των οποίων, ιδιαίτερο χώρο καταλαμβάνει η δραστηριοποίηση των εκπαιδευτικών που εκδηλώνεται πάνω στον άξονα της κριτικής του εκπαιδευτικού νομοσχεδίου που κατέθεσε η κυβέρνηση, όπως και πάνω στο πεδίο της διαφωνίας για την επανέναρξη των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Στο μέσον αυτών των κινητοποιήσεων διεξήχθη και η απεργιακή κινητοποίηση του ‘Πανεργατικού Αγωνιστικού Μετώπου’ (ΠΑΜΕ) της 1ης Μαϊου, που προσέλαβε πολιτικούς-ιστορικούς όρους.
Έτσι, διαμορφώνεται μία πρώτη αλληλουχία κινητοποιήσεων εν μέσω κοινωνιο-υγειονομικής κρίσης, ‘καραντίνας’ και σταδιακής μετάβασης στο ‘επιχειρείν,’ εκεί όπου, η δράση των καλλιτεχνών, εκπεφρασμένη στο χώρο και συνδεόμενη διαδραστικά, προβάλλει και τις επι-γενόμενες όψεις της ‘performance,’ του δρώμενου το οποίο και δύναται να συναρθρώσει την θέση των καλλιτεχνών και των εργαζομένων στο χώρο, με την εποχικότητα της επιτέλεσης της. Και είναι θεωρούμε, ουσιώδες να ειπωθεί πως εποχική διάσταση προσλαμβάνουν και διάφορα καλλιτεχνικά-πολιτισμικά δρώμενα (θερινές παραστάσεις), εκφεύγοντας από την στερεοτυπική αντίληψη για τον τουρισμό ως ‘βαριά βιομηχανία’ της χώρας.
Ή, «επικοινωνία» αλλά και η «συνεργασία», σύμφωνα με την περί κοινωνικών κινημάτων αναλυτική του Charles Tilly, συνιστούν την προϋπόθεση σχηματοποίησης και ανάδειξης αιτημάτων, διαπερνώντας την κυβερνητική στρατηγική διαμοιρασμού θεσμοθετημένων πόρων. Το ‘εργαλείο’ παραγωγής της προσίδιας πολιτισμικής πράξης ή αλλιώς, του καλλιτεχνικού αποτελέσματος, χρησιμοποιείται για να εκφράσει την όλη κοινωνική συνθήκη, όπως επίσης και το πρόσημο μίας διεκδικητικότητας που θεωρείται μαχητική. Την ημέρα της κινητοποίησης η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη προέβη στην ανακοίνωση μέτρων για την λειτουργία χώρων πολιτισμού τους θερινούς μήνες, προχωρώντας (καθαυτό σημαντική κίνηση) και στην διεύρυνση των κατηγοριών των εργαζομένων στο χώρο που λαμβάνουν το επίδομα των 800 ευρώ. Η κινητοποίηση λειτούργησε και ως ‘μοχλός πίεσης’ προς την κυβέρνηση.
Ή, διαφορετικά ειπωμένο, ανέδειξε έναν και πολιτικό, λειτουργισμό. Η τέχνη δύναται να είναι ‘εργασία,’ όπως και ‘αξία.’ Η Πέμπτη 7 Μαϊου υπήρξε η ημερομηνία παραγωγής πολιτικής στο χώρο της τέχνης, ενσωματώνοντας την κινητοποίηση καλλιτεχνών όσο και τις ανακοινώσεις της υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Εάν δε εστιάσουμε στο τελευταίο κομμάτι, τότε θα επισημάνουμε πως, πέραν της διεύρυνσης του αριθμού των ατόμων που θα λάβουν το επίδομα, και της επιλογής μίας σταδιακής επανέναρξης καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, εξέλιπε μία γενικότερη κατεύθυνση ενίσχυσης δραστηριοτήτων τέχνης, όπως είναι το ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων σε μικρές σκηνές, η δράση για την διεξαγωγή φωτογραφικών projects, η ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων (και ποιητικών), σε μικρούς χώρους ενταγμένη στο πλαίσιο πραγματοποίησης κάποιων φεστιβάλ, η περαιτέρω ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων που εν ευρεία εννοία διατηρούν ίχνη ζωής, κοινωνικής οργάνωσης και τελετουργικών επιτελέσεων, όπως και μουσειακών συγκροτημάτων που εκφεύγουν από λογικές (υπερ) τουριστικοποίησης ή σύνδεσης της τουριστικής προβολής της χώρας με μία εν γένει μουσειακή εικόνα, αρθρωμένη γύρω από την ανάπτυξη και οργάνωση του μουσείου της Ακρόπολης.

Παραπομπές

Βλέπε σχετικά, Κανελλόπουλος Κώστας, ‘Η διαλεκτική κομμάτων και κινημάτων στην ελληνική πολιτική. Το ΠΑΣΟΚ από το αντιδικτατορικό κίνημα στους Αγανακτισμένους,’ στο: Ασημακόπουλος Βασίλης & Τάσσης Χρύσανθος, (επιμ.), ‘ΠΑΣΟΚ 1974-2018. Πολιτική οργάνωση, Ιδεολογικές μετατοπίσεις, Κυβερνητικές πολιτικές,’ Πρόλογος: Σπουρδαλάκης Μιχάλης, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2018, σελ. 213.
2 Βλέπε σχετικά, Tilly Charles, ‘Κοινωνικά κινήματα 1768-2004,’ Μετάφραση: Τσακίρης Θανάσης, Επιμέλεια: Μήτσης Χρήστος, Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2010, σελ. 345.

 

Share

Αφήστε ένα σχόλιο

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*